道德經

第三十一章
原文賞析
夫佳兵者,不祥之器,
物或惡之,故有道者不處。
君子居則貴左,用兵則貴右。
兵者不祥之器,非君子之器,
不得已而用之,恬淡為上。
勝而不美,而美之者,是樂殺人。
夫樂殺人者,則不可得志於天下矣。
吉事尚左,凶事尚右。
偏將軍居左,上將軍居右,
言以喪禮處之。
殺人之眾,以哀悲泣之,
戰勝以喪禮處之。
Fú jiā bīng zhě, bù xiáng zhī qì, wù huò wù zhī, gù yǒu dào zhě bù chǔ. Jūn zǐ jū zé guì zuǒ, yòng bīng zé guì yòu. Bīng zhě bù xiáng zhī qì, fēi jūn zǐ zhī qì, bù dé yǐ ér yòng zhī, tián dàn wéi shàng. Shèng ér bù měi, ér měi zhī zhě, shì lè shā rén. Fú lè shā rén zhě, zé bù kě dé zhì yú tiān xià yǐ. Jí shì shàng zuǒ, xiōng shì shàng yòu. Piān jiāng jūn jū zuǒ, shàng jiāng jūn jū yòu, yán yǐ sāng lǐ chǔ zhī. Shā rén zhī zhòng, yǐ āi bēi qì zhī, zhàn shèng yǐ sāng lǐ chǔ zhī.
白話譯文

兵器雖然鋒利,卻是不祥的東西,萬物都厭惡它,所以有道的人不依賴它。
君子平時居處以左邊為貴(象徵生機),用兵打仗時則以右邊為貴(象徵肅殺)。

兵器是不祥的東西,不是君子應用的器物,萬不得已才使用它,最好是以恬淡無為的態度對待。
即使戰勝了也不要自以為美,如果自以為美,就是喜歡殺人。
喜歡殺人的人,是不可能在天下得志的。

吉慶的事情以左邊為上,凶喪的事情以右邊為上。
偏將軍居於左邊,上將軍居於右邊,這就是說要用喪禮的儀式來處理戰爭。
殺人眾多,應當以悲痛的心情哀悼;即使戰勝了,也要用喪禮的儀式來處置。

深層智慧
1. 暴力的本質與代價

老子開宗明義指出「兵者不祥之器」,強調強硬手段雖能解決一時問題,卻必帶來長遠的負面反噬。 這並非僅指戰爭,凡是透過強制、壓迫或惡性競爭來達成目的,都屬於「佳兵」。 王弼註解提到,兵器是為了傷害而存在,違背了好生之德,因此有道者不輕易使用。 當我們試圖用強勢手段去控制局面,往往會引發對方的恐懼與反抗,最終導致兩敗俱傷。

如同在職場上以權勢壓人,或許能暫時獲得服從,但卻失去了人心與信任,這正是「物或惡之」的道理。 道家智慧提醒我們,真正的力量來自於和諧與平衡,而非毀滅與征服。

2. 不得已而用之的心境

道家並非絕對的和平主義,當面臨生存威脅時,仍需「不得已而用之」,但關鍵在於心態必須「恬淡為上」。 這意味著在處理衝突時,不應帶有憤怒、仇恨或興奮的情緒,而是保持冷靜與超然。 就像外科醫生切除腫瘤,是為了救命而非為了破壞,動作精準且不帶個人好惡。

若在衝突中參雜了情緒,甚至享受鬥爭的快感,那麼人就淪為了暴力的奴隸。 真正的強者,是在必須出手時,依然保持內心的平靜與慈悲,只求解決問題,不求擴大傷害。 這種「恬淡」能讓我們在危機中保持清明,避免因情緒失控而鑄成大錯。

3. 戰勝以喪禮處之

這是本章最震撼人心的觀點:即使贏得了勝利,也應當用喪禮的儀式來對待。 因為任何勝利往往建立在對方的痛苦或損失之上,這是一種悲劇,而非值得慶祝的喜事。 「吉事尚左,凶事尚右」,右邊在古代禮制中與喪事相關,老子以此提醒我們,在競爭獲勝時要心存哀矜。

若因擊敗對手而沾沾自喜,便是「樂殺人」,這種心態會吞噬人性中的仁愛。 在現代社會,這教導我們在贏得商業競爭或訴訟後,不應驕傲自大,而應對受影響的人保持敬意與憐憫,這才是長久的處世之道。

生活應用
案例一:職場鬥爭與領導智慧

問題情境: 在高壓的科技產業或企業環境中,某位主管為了績效指標,將部門視為戰場,將競爭對手視為死敵。他習慣採取焦土政策,不惜犧牲員工健康與團隊和諧來換取勝利,並在擊敗對手後大肆慶祝,認為這是強者的表現。這種「樂於殺伐」的態度導致團隊流動率極高,人心背離。

道家解方: 依據道家智慧,主管應視裁員或惡性競爭為「不祥之器」,非到萬不得已絕不使用。若必須進行組織重整或對抗,應抱持「恬淡」與「哀悲」的心態。勝利不該被美化,而應被視為一種遺憾的必要。當主管能以嚴肅、體恤的態度處理衝突,而非洋洋得意時,員工會感受到其仁厚,團隊的凝聚力反而會因此增強,這才是「得志於天下」的真領袖風範。

案例二:法律訴訟與家庭糾紛

問題情境: 一個家庭因為遺產分配問題陷入僵局,兄弟姐妹之間互不相讓,決定對簿公堂。他們聘請律師互相攻擊,試圖挖掘對方的隱私與弱點,只為了在法庭上贏得更多財產。在這個過程中,原本的親情蕩然無存,每個人都充滿了憤怒與報復心,認為只要贏了官司就是贏了人生,卻忽視了家庭關係徹底破碎的代價。

道家解方: 面對這種「凶事」,當事人應當「居右」,意即採取退讓與哀矜的態度。訴訟是「不得已而用之」的最後手段,而非爭強好勝的工具。即便在法律上站得住腳,也應當為親情的撕裂感到悲傷(以哀悲泣之)。道家建議在爭取權益時保持克制,不趕盡殺絕,並在結果底定後,以修復關係或至少不互相仇視為目標,將勝利視為一場喪禮,哀悼逝去的和諧。

案例三:觀點之爭與人際溝通

問題情境: 在社群媒體或日常討論中,許多人喜歡用言語作為利刃(佳兵),在辯論中將對方駁斥得體無完膚。他們享受那種「在智力上碾壓他人」的快感,看到對方啞口無言便感到優越與興奮。這種將溝通視為戰爭、將異見者視為敵人的心態,雖然贏得了口舌之爭,卻往往製造了深層的怨恨,讓自己的人際關係變得孤立無援。

道家解方: 老子提醒我們「勝而不美」,言語上的勝利若建立在羞辱他人之上,便是「樂殺人」的變形。真正的智者在溝通時,若必須糾正錯誤,會抱持「恬淡」的態度,點到為止,不帶情緒。贏得辯論後,不應洋洋得意,而應為必須透過爭辯來達成共識感到遺憾。尊重對方的面子,給予台階下,這種慈悲的溝通方式(不處佳兵),反而能贏得他人真心的敬重與信服。

道德經

智慧圖書館

初學者的道教入門指南

《道德經》(道與德之書)是古代智慧的基本典籍。全書由81章簡短的詩意篇章組成,並非像小說般閱讀,而是像品茗般細細體會。它探討了「道」的本質──宇宙中本質且無法命名的氣流。

什麼是道?
將道(Tao)視為宇宙的「流動」。它不是一位需供奉的神明,而是萬物背後的自然律動。當你使生活順應此流動時,掙扎將消失,明晰將重現。
無為之道
Wu Wei 意指「無為而治」。它並不是指懶惰;而是指在適當的時機行動,無需強求結果。就像水手利用風力一樣,停止逆流而行,你將走得更遠。
如何使用此資料庫
這81句詩是用來感受的,而不只是閱讀。請勿一次讀完。請從下方選擇今天吸引你的其中一塊,閱讀它,深呼吸,讓其中的智慧如泡茶般在你心中沉澱。

"深奧的智慧,為現代生活簡化呈現。我們相信智慧應如水般流動——清晰且觸手可及。"

我們創造了網路上最容易接近、易於理解的解釋。沒有謎題,只有清晰明瞭。
The 81 Verses
Verse 1
Wisdom of Chapter 1 Read Now
Verse 2
Wisdom of Chapter 2 Read Now
Verse 3
Wisdom of Chapter 3 Read Now
Verse 4
Wisdom of Chapter 4 Read Now
Verse 5
Wisdom of Chapter 5 Read Now
Verse 6
Wisdom of Chapter 6 Read Now
Verse 7
Wisdom of Chapter 7 Read Now
Verse 8
Wisdom of Chapter 8 Read Now
Verse 9
Wisdom of Chapter 9 Read Now
Verse 10
Wisdom of Chapter 10 Read Now
Verse 11
Wisdom of Chapter 11 Read Now
Verse 12
Wisdom of Chapter 12 Read Now
Verse 13
Wisdom of Chapter 13 Read Now
Verse 14
Wisdom of Chapter 14 Read Now
Verse 15
Wisdom of Chapter 15 Read Now
Verse 16
Wisdom of Chapter 16 Read Now
Verse 17
Wisdom of Chapter 17 Read Now
Verse 18
Wisdom of Chapter 18 Read Now
Verse 19
Wisdom of Chapter 19 Read Now
Verse 20
Wisdom of Chapter 20 Read Now
Verse 21
Wisdom of Chapter 21 Read Now
Verse 22
Wisdom of Chapter 22 Read Now
Verse 23
Wisdom of Chapter 23 Read Now
Verse 24
Wisdom of Chapter 24 Read Now
Verse 25
Wisdom of Chapter 25 Read Now
Verse 26
Wisdom of Chapter 26 Read Now
Verse 27
Wisdom of Chapter 27 Read Now
Verse 28
Wisdom of Chapter 28 Read Now
Verse 29
Wisdom of Chapter 29 Read Now
Verse 30
Wisdom of Chapter 30 Read Now
Verse 31
Wisdom of Chapter 31 Read Now
Verse 32
Wisdom of Chapter 32 Read Now
Verse 33
Wisdom of Chapter 33 Read Now
Verse 34
Wisdom of Chapter 34 Read Now
Verse 35
Wisdom of Chapter 35 Read Now
Verse 36
Wisdom of Chapter 36 Read Now
Verse 37
Wisdom of Chapter 37 Read Now
Verse 38
Wisdom of Chapter 38 Read Now
Verse 39
Wisdom of Chapter 39 Read Now
Verse 40
Wisdom of Chapter 40 Read Now
Verse 41
Wisdom of Chapter 41 Read Now
Verse 42
Wisdom of Chapter 42 Read Now
Verse 43
Wisdom of Chapter 43 Read Now
Verse 44
Wisdom of Chapter 44 Read Now
Verse 45
Wisdom of Chapter 45 Read Now
Verse 46
Wisdom of Chapter 46 Read Now
Verse 47
Wisdom of Chapter 47 Read Now
Verse 48
Wisdom of Chapter 48 Read Now
Verse 49
Wisdom of Chapter 49 Read Now
Verse 50
Wisdom of Chapter 50 Read Now
Verse 51
Wisdom of Chapter 51 Read Now
Verse 52
Wisdom of Chapter 52 Read Now
Verse 53
Wisdom of Chapter 53 Read Now
Verse 54
Wisdom of Chapter 54 Read Now
Verse 55
Wisdom of Chapter 55 Read Now
Verse 56
Wisdom of Chapter 56 Read Now
Verse 57
Wisdom of Chapter 57 Read Now
Verse 58
Wisdom of Chapter 58 Read Now
Verse 59
Wisdom of Chapter 59 Read Now
Verse 60
Wisdom of Chapter 60 Read Now
Verse 61
Wisdom of Chapter 61 Read Now
Verse 62
Wisdom of Chapter 62 Read Now
Verse 63
Wisdom of Chapter 63 Read Now
Verse 64
Wisdom of Chapter 64 Read Now
Verse 65
Wisdom of Chapter 65 Read Now
Verse 66
Wisdom of Chapter 66 Read Now
Verse 67
Wisdom of Chapter 67 Read Now
Verse 68
Wisdom of Chapter 68 Read Now
Verse 69
Wisdom of Chapter 69 Read Now
Verse 70
Wisdom of Chapter 70 Read Now
Verse 71
Wisdom of Chapter 71 Read Now
Verse 72
Wisdom of Chapter 72 Read Now
Verse 73
Wisdom of Chapter 73 Read Now
Verse 74
Wisdom of Chapter 74 Read Now
Verse 75
Wisdom of Chapter 75 Read Now
Verse 76
Wisdom of Chapter 76 Read Now
Verse 77
Wisdom of Chapter 77 Read Now
Verse 78
Wisdom of Chapter 78 Read Now
Verse 79
Wisdom of Chapter 79 Read Now
Verse 80
Wisdom of Chapter 80 Read Now
Verse 81
Wisdom of Chapter 81 Read Now