道德經

第六十六章
Original Text
江海所以能為百谷王者,以其善下之,故能為百谷王。
是以聖人欲上民,必以言下之;欲先民,必以身後之。
是以聖人處上而民不重,處前而民不害。
是以天下樂推而不厭。
以其不爭,故天下莫能與之爭。
Jiānghǎi suǒyǐ néng wéi bǎi gǔ wáng zhě, yǐ qí shàn xià zhī, gù néng wéi bǎi gǔ wáng. Shì yǐ shèngrén yù shàng mín, bì yǐ yán xià zhī; yù xiān mín, bì yǐ shēn hòu zhī.
經典譯文

江海之所以能成為百川之王,是因為它善於處於低下的位置,所以能成為百川之王。

因此聖人想要居於人民之上,必先以謙下的言辭對待他們;想要走在人民之前,必先將自己置於人民之後。

所以聖人雖然地位在上,人民卻不感到負擔;雖然位居前面,人民卻不感到受害。

因此天下人都樂意推崇他而不厭倦。

正因為他不與人爭,所以天下沒有人能與他相爭。

深層智慧
一、謙下之德:江海的啟示

江海之所以能匯聚百川,正因其居於最低處,這是自然界最深刻的領導哲學。老子以江海為喻,揭示了一個違反直覺的真理:真正的力量來自謙卑,而非高傲。水往低處流,這不是軟弱,而是順應天道的智慧。當我們放下身段,不執著於表面的高位,反而能容納更多、成就更大。這與儒家「滿招損,謙受益」的思想相呼應,也印證了佛家「空即是色」的道理——唯有虛懷若谷,才能承載萬物。在台灣傳統文化中,我們常說「低頭的稻穗最飽滿」,正是這個道理。一個真正有學問、有成就的人,往往最謙遜;而那些趾高氣揚的人,往往內在空虛。就像台積電創辦人張忠謀先生,雖位居產業龍頭,卻始終保持謙遜的態度,願意傾聽基層員工的意見,這正是「善下之」的現代實踐。

二、以退為進:聖人的領導之道

聖人的領導智慧在於「欲上民,必以言下之;欲先民,必以身後之」,這是一種以退為進的高明策略。真正的領導者不是站在人民頭上發號施令,而是以謙卑的姿態服務眾人。當領導者放低姿態,用謙遜的言語與人民溝通,人民反而更願意追隨;當領導者將自己的利益放在最後,優先考慮人民的福祉,人民反而更加擁戴。這種「後其身而身先」的智慧,在台灣的社區營造中處處可見。那些最受敬重的里長、志工領袖,往往不是最會發號施令的人,而是最願意彎下腰來、捲起袖子與居民一起工作的人。他們不爭功、不搶位,卻贏得了最真誠的支持。這也呼應了孔子「己欲立而立人,己欲達而達人」的仁道精神,以及佛家「無我利他」的菩薩行。真正的領導,不在於權力的大小,而在於服務的深度。

三、不爭之爭:無為而無不為的境界

「以其不爭,故天下莫能與之爭」是本章的精髓,揭示了最高明的競爭策略——不競爭。這看似矛盾,實則蘊含深刻的辯證智慧。當我們放下爭勝之心,不與人計較高低,反而能超越一切競爭。因為真正的對手不是別人,而是自己的執著與貪欲。那些汲汲營營於爭奪名利的人,往往陷入無止境的內耗;而那些專注於自我修養、服務他人的人,卻能在不知不覺中獲得最大的成就。這種「不爭」的智慧,在台灣的企業文化中也有體現。許多成功的社會企業,不以打敗競爭對手為目標,而是專注於創造社會價值,反而贏得了市場的尊重與支持。就像慈濟功德會,從不與其他慈善組織競爭,只是默默行善,卻成為全球最受敬重的慈善團體之一。這正是「天下樂推而不厭」的最佳註腳——當你不爭,天下自然無人能與你爭。

生活應用
案例一:企業管理中的謙下領導

問題情境:一位新上任的部門主管,急於建立威信,採取高壓管理方式,事事親自指揮,不願聽取下屬意見。結果團隊士氣低落,優秀員工紛紛求去,部門績效不升反降。主管感到困惑:為什麼自己這麼努力,團隊卻越來越難帶?這正是「欲上民」卻不懂「以言下之」的典型困境。

道家解方:真正的領導力來自謙卑的服務精神。主管應該放下身段,主動傾聽團隊成員的想法,承認自己的不足,虛心向有經驗的同仁學習。在會議中多問「你們覺得怎麼做比較好?」而非「你們照我說的做」。將團隊的成功歸功於成員,將失敗的責任自己承擔。當主管願意「處下」,團隊成員反而更願意追隨,因為他們感受到被尊重、被信任。就像水往低處流,人心也會向謙卑的領導者匯聚。這種「善下之」的管理哲學,能創造出「處上而民不重」的和諧氛圍,讓團隊在沒有壓迫感的環境中自然發揮最大潛能。

案例二:家庭關係中的以退為進

問題情境:一位母親與青春期的孩子關係緊張,她總是以「我是為你好」的姿態,強勢要求孩子按照自己的規劃生活。孩子越來越叛逆,母子之間衝突不斷。母親感到委屈:自己這麼辛苦付出,為什麼孩子不領情?這是典型的「欲先民」卻不懂「以身後之」的親子困境,以愛之名行控制之實。

道家解方:真正的愛是尊重與放手,而非控制與佔有。母親應該學習「後其身」的智慧,將自己的期待放在最後,優先理解孩子的需求與感受。不要急著站在孩子前面指路,而是陪伴在孩子身後,給予支持而非指令。當孩子感受到母親不再強勢主導,反而會主動尋求建議。這就是「處前而民不害」的親子關係——父母雖然在人生經驗上領先,但不讓孩子感到被壓迫。台灣傳統重視孝道,但真正的孝道建立在相互尊重的基礎上。當父母願意謙下,以平等的態度與孩子對話,家庭關係自然和諧,這正是「天下樂推而不厭」在家庭中的體現。

案例三:社區營造中的不爭之德

問題情境:某社區有多個熱心的志工團體,各自推動不同的社區改造計畫。然而各團體為了爭取資源與曝光度,彼此競爭、互不相讓,甚至相互批評。結果社區力量分散,許多好的計畫因為缺乏合作而無法落實。居民看在眼裡,對這些志工團體逐漸失去信任,參與意願降低。這是「爭」帶來的內耗與損失。

道家解方:真正能長久經營的社區工作,需要「不爭」的胸懷。各志工團體應該放下本位主義,不計較誰的功勞大、誰的名聲響,而是專注於「如何讓社區更好」這個共同目標。當某個團體願意主動退讓,將資源讓給更需要的計畫,將功勞歸給其他夥伴,反而贏得更多居民的尊敬與支持。就像台灣許多成功的社區營造案例,最受敬重的往往是那些默默付出、不爭名利的志工。他們如同江海處下,自然匯聚人心。當社區工作者能實踐「不爭」的智慧,整個社區的能量就能整合起來,形成「天下莫能與之爭」的強大力量,這才是永續經營的根本之道。

道德經

智慧圖書館

初學者的道教入門指南

《道德經》(道與德之書)是古代智慧的基本典籍。全書由81章簡短的詩意篇章組成,並非像小說般閱讀,而是像品茗般細細體會。它探討了「道」的本質──宇宙中本質且無法命名的氣流。

什麼是道?
將道(Tao)視為宇宙的「流動」。它不是一位需供奉的神明,而是萬物背後的自然律動。當你使生活順應此流動時,掙扎將消失,明晰將重現。
無為之道
Wu Wei 意指「無為而治」。它並不是指懶惰;而是指在適當的時機行動,無需強求結果。就像水手利用風力一樣,停止逆流而行,你將走得更遠。
如何使用此資料庫
這81句詩是用來感受的,而不只是閱讀。請勿一次讀完。請從下方選擇今天吸引你的其中一塊,閱讀它,深呼吸,讓其中的智慧如泡茶般在你心中沉澱。

"深奧的智慧,為現代生活簡化呈現。我們相信智慧應如水般流動——清晰且觸手可及。"

我們創造了網路上最容易接近、易於理解的解釋。沒有謎題,只有清晰明瞭。
The 81 Verses
Verse 1
Wisdom of Chapter 1 Read Now
Verse 2
Wisdom of Chapter 2 Read Now
Verse 3
Wisdom of Chapter 3 Read Now
Verse 4
Wisdom of Chapter 4 Read Now
Verse 5
Wisdom of Chapter 5 Read Now
Verse 6
Wisdom of Chapter 6 Read Now
Verse 7
Wisdom of Chapter 7 Read Now
Verse 8
Wisdom of Chapter 8 Read Now
Verse 9
Wisdom of Chapter 9 Read Now
Verse 10
Wisdom of Chapter 10 Read Now
Verse 11
Wisdom of Chapter 11 Read Now
Verse 12
Wisdom of Chapter 12 Read Now
Verse 13
Wisdom of Chapter 13 Read Now
Verse 14
Wisdom of Chapter 14 Read Now
Verse 15
Wisdom of Chapter 15 Read Now
Verse 16
Wisdom of Chapter 16 Read Now
Verse 17
Wisdom of Chapter 17 Read Now
Verse 18
Wisdom of Chapter 18 Read Now
Verse 19
Wisdom of Chapter 19 Read Now
Verse 20
Wisdom of Chapter 20 Read Now
Verse 21
Wisdom of Chapter 21 Read Now
Verse 22
Wisdom of Chapter 22 Read Now
Verse 23
Wisdom of Chapter 23 Read Now
Verse 24
Wisdom of Chapter 24 Read Now
Verse 25
Wisdom of Chapter 25 Read Now
Verse 26
Wisdom of Chapter 26 Read Now
Verse 27
Wisdom of Chapter 27 Read Now
Verse 28
Wisdom of Chapter 28 Read Now
Verse 29
Wisdom of Chapter 29 Read Now
Verse 30
Wisdom of Chapter 30 Read Now
Verse 31
Wisdom of Chapter 31 Read Now
Verse 32
Wisdom of Chapter 32 Read Now
Verse 33
Wisdom of Chapter 33 Read Now
Verse 34
Wisdom of Chapter 34 Read Now
Verse 35
Wisdom of Chapter 35 Read Now
Verse 36
Wisdom of Chapter 36 Read Now
Verse 37
Wisdom of Chapter 37 Read Now
Verse 38
Wisdom of Chapter 38 Read Now
Verse 39
Wisdom of Chapter 39 Read Now
Verse 40
Wisdom of Chapter 40 Read Now
Verse 41
Wisdom of Chapter 41 Read Now
Verse 42
Wisdom of Chapter 42 Read Now
Verse 43
Wisdom of Chapter 43 Read Now
Verse 44
Wisdom of Chapter 44 Read Now
Verse 45
Wisdom of Chapter 45 Read Now
Verse 46
Wisdom of Chapter 46 Read Now
Verse 47
Wisdom of Chapter 47 Read Now
Verse 48
Wisdom of Chapter 48 Read Now
Verse 49
Wisdom of Chapter 49 Read Now
Verse 50
Wisdom of Chapter 50 Read Now
Verse 51
Wisdom of Chapter 51 Read Now
Verse 52
Wisdom of Chapter 52 Read Now
Verse 53
Wisdom of Chapter 53 Read Now
Verse 54
Wisdom of Chapter 54 Read Now
Verse 55
Wisdom of Chapter 55 Read Now
Verse 56
Wisdom of Chapter 56 Read Now
Verse 57
Wisdom of Chapter 57 Read Now
Verse 58
Wisdom of Chapter 58 Read Now
Verse 59
Wisdom of Chapter 59 Read Now
Verse 60
Wisdom of Chapter 60 Read Now
Verse 61
Wisdom of Chapter 61 Read Now
Verse 62
Wisdom of Chapter 62 Read Now
Verse 63
Wisdom of Chapter 63 Read Now
Verse 64
Wisdom of Chapter 64 Read Now
Verse 65
Wisdom of Chapter 65 Read Now
Verse 66
Wisdom of Chapter 66 Read Now
Verse 67
Wisdom of Chapter 67 Read Now
Verse 68
Wisdom of Chapter 68 Read Now
Verse 69
Wisdom of Chapter 69 Read Now
Verse 70
Wisdom of Chapter 70 Read Now
Verse 71
Wisdom of Chapter 71 Read Now
Verse 72
Wisdom of Chapter 72 Read Now
Verse 73
Wisdom of Chapter 73 Read Now
Verse 74
Wisdom of Chapter 74 Read Now
Verse 75
Wisdom of Chapter 75 Read Now
Verse 76
Wisdom of Chapter 76 Read Now
Verse 77
Wisdom of Chapter 77 Read Now
Verse 78
Wisdom of Chapter 78 Read Now
Verse 79
Wisdom of Chapter 79 Read Now
Verse 80
Wisdom of Chapter 80 Read Now
Verse 81
Wisdom of Chapter 81 Read Now