道德經

第六十四章
原文
其安易持,其未兆易謀。
其脆易泮,其微易散。
為之於未有,治之於未亂。
合抱之木,生於毫末;
九層之臺,起於累土;
千里之行,始於足下。
為者敗之,執者失之。
是以聖人無為故無敗,無執故無失。
民之從事,常於幾成而敗之。
慎終如始,則無敗事。
是以聖人欲不欲,不貴難得之貨;
學不學,復眾人之所過。
以輔萬物之自然而不敢為。
Qí ān yì chí, qí wèi zhào yì móu. Qí cuì yì pàn, qí wēi yì sàn. Wéi zhī yú wèi yǒu, zhì zhī yú wèi luàn.
白話譯文

安定的局面容易維持,未顯徵兆的事容易謀劃。
脆弱的東西容易破碎,細微的東西容易消散。

要在事情尚未發生時就處理,要在禍亂尚未產生時就治理。
合抱的大樹,生長於細小的萌芽;
九層的高臺,起建於一簣簣的泥土;
千里的遠行,始於腳下的第一步。

刻意妄為的必然失敗,執著強求的必然失去。
因此聖人以無為之道行事故不會失敗,不執著強求故不會失去。
世人做事,常在將要成功時反而失敗了。
若能慎終如始,就不會有失敗的事。

所以聖人追求無欲之欲,不貪求難得的珍貴之物;
學習不學之學,回歸眾人所忽略的根本。
如此輔助萬物順其自然,而不敢妄加干預。

深層智慧
一、防微杜漸的智慧

老子揭示了最高明的處事之道:在問題尚未顯現時就預先處理。這不是消極的防禦,而是積極的覺察。當事物還處於「安」、「未兆」、「微」的狀態時,改變它們所需的力氣最小,成功的機率最大。就像中醫講究「上工治未病」,高明的醫者在疾病尚未形成時就調理身體,而非等到病入膏肓才急救。這種智慧要求我們培養敏銳的觀察力,能夠察覺事物最初的細微變化。一段關係的裂痕往往始於一次未被重視的誤會;一個企業的衰敗常源於最初被忽略的小問題。當我們學會在「未有」、「未亂」時就採取行動,便能以最小的代價獲得最大的效果。這不是過度焦慮,而是清醒的遠見。例如,台灣的防災系統正是體現這種智慧——颱風來臨前的預警、地震後的快速應變,都是「治之於未亂」的實踐。又如一位智慧的父母,會在孩子出現偏差行為的初期就溫和引導,而非等到問題嚴重才嚴厲管教。

二、積微成著的力量

「合抱之木,生於毫末」——這句話道出了所有偉大成就的真相。沒有任何成就是一蹴而就的,一切都始於微小的開始。老子用三個具體的比喻說明:大樹源於細芽、高臺起於泥土、遠行始於足下。這提醒我們不要輕視每一個微小的行動,也不要因目標遙遠而放棄起步。台灣半導體產業的崛起,正是從最初幾位工程師的研究開始;台積電的晶圓代工帝國,也是從第一片晶圓做起。這種智慧對抗了現代社會的速成心態。我們常常想要立即的成果,卻忽略了持續累積的力量。儒家說「不積跬步,無以至千里」,與老子的思想相呼應。關鍵在於「始於足下」——不是空想千里之外的終點,而是踏實地走好腳下這一步。每天讀十頁書,一年就是三千六百頁;每天存一百元,十年就是可觀的積蓄。這種漸進的力量看似緩慢,實則最為穩固。就像珍珠奶茶文化的形成,也是從一家小店的創新開始,逐漸累積成為台灣的文化符號。

三、慎終如始的修養

「民之從事,常於幾成而敗之」——這是對人性弱點最精準的觀察。多少人在接近成功時反而失敗,原因就在於失去了初心的謹慎。開始時我們戰戰兢兢、全神貫注,但隨著進展順利,就開始鬆懈、自滿、大意。老子提出的解方是「慎終如始」——在結束時保持如同開始時的謹慎態度。這需要極高的自我覺察和紀律。聖人之所以「無為故無敗,無執故無失」,是因為他們不刻意強求,不執著於結果,因此不會因為過度用力而失敗,也不會因為緊抓不放而失去。這種「無為」不是什麼都不做,而是順應自然規律而為,不違背事物本性。就像農夫種田,他播種、澆水、施肥,但不會去拉扯稻苗讓它長得更快。台灣的企業家如果能體會這點,就不會在事業高峰時盲目擴張而導致崩盤。一位修行者若能慎終如始,在修行多年後仍保持初學時的謙卑,就不會因自滿而退轉。這是一種動態的平衡,需要終身的修煉。

生活應用
案例一:職場技能的累積

問題情境:一位年輕的工程師剛進入台積電工作,面對龐大複雜的半導體製程技術感到無所適從。他看到資深同事的專業能力,覺得自己永遠無法達到那個水準,因而感到焦慮和挫折。他想要快速掌握所有知識,卻發現越急越學不好,甚至開始懷疑自己的能力,考慮是否該轉換跑道。這種急於求成的心態讓他陷入惡性循環。

道家解方:老子說「千里之行,始於足下」,提醒他不要被遙遠的目標嚇倒,而是專注於腳下的每一步。他開始調整心態,每天只專注學好一個小知識點,每週掌握一項具體技能。不再比較自己與資深同事的差距,而是記錄自己每天的微小進步。三個月後,他發現自己已經能獨立處理一些基礎問題;一年後,他成為團隊中可靠的成員。這個轉變的關鍵在於「為之於未有」——在問題還小的時候就處理,在知識還簡單的時候就打好基礎。他也學會「無執」——不執著於立即的成就,反而讓學習變得更自然有效。如同合抱之木生於毫末,他的專業能力就是這樣一點一滴累積起來的。

案例二:健康管理的預防

問題情境:一位中年的夜市老闆長期忙於生意,三餐不定時,經常熬夜,也沒有運動習慣。他總覺得自己還年輕,身體沒什麼大問題,偶爾的腰痠背痛、消化不良都不以為意。朋友勸他去健康檢查,他總說「等忙完這陣子再說」。直到有一天突然感到胸悶,送醫後發現血壓、血糖、血脂都超標,醫生警告他再不改變生活方式,可能會有嚴重的心血管疾病。這時他才驚覺問題的嚴重性。

道家解方:老子的「治之於未亂」正是預防醫學的精髓。這位老闆開始實踐「其安易持,其未兆易謀」的智慧——在身體還算健康時就開始調養,而非等到疾病形成才治療。他調整作息,每天提早半小時起床做簡單的太極拳;改變飲食習慣,在夜市也選擇較清淡的食物;每週固定運動三次,每次只需三十分鐘。這些看似微小的改變,正是「生於毫末」的開始。半年後回診,各項指標都明顯改善。他體會到「慎終如始」的重要——不能因為數值改善就又回到舊習慣,而是要持續保持。這種「無為」的養生方式,不是刻意壓抑或勉強,而是順應身體的自然節律,讓健康成為生活的常態而非負擔。

案例三:家庭關係的維護

問題情境:一對結婚十年的夫妻,最近感情出現裂痕。先生忙於工作,回家就滑手機;太太忙於照顧孩子,覺得不被理解。兩人的對話越來越少,偶爾說話也容易起爭執。他們都覺得對方變了,卻沒有人願意先打破僵局。小問題逐漸累積成大問題,從冷戰到爭吵,最後甚至考慮分居。回想起來,這一切都是從一些小事開始——一次沒有回應的問候、一個被忽略的紀念日、一句無心的抱怨。

道家解方:老子說「其微易散」——細微的問題容易化解,但前提是要及時察覺和處理。這對夫妻在諮商師的引導下,開始實踐「為之於未有」的智慧。他們約定每天睡前十分鐘放下手機,分享當天的心情;每週安排一次約會時間,重溫戀愛的感覺;當察覺到對方情緒不對時,立即溫柔詢問而非冷處理。這些都是「始於足下」的小步驟,但持續累積就產生了巨大的改變。三個月後,他們的關係明顯改善。更重要的是,他們學會了「慎終如始」——不因為關係好轉就又疏忽經營,而是持續保持這些良好習慣。這種「無執」的相處方式,不是刻意討好或勉強忍耐,而是自然地關心和尊重,讓愛成為日常而非負擔。正如老子所說「輔萬物之自然而不敢為」,最好的關係是順應彼此的本性,而非強求改變對方。

道德經

智慧圖書館

初學者的道教入門指南

《道德經》(道與德之書)是古代智慧的基本典籍。全書由81章簡短的詩意篇章組成,並非像小說般閱讀,而是像品茗般細細體會。它探討了「道」的本質──宇宙中本質且無法命名的氣流。

什麼是道?
將道(Tao)視為宇宙的「流動」。它不是一位需供奉的神明,而是萬物背後的自然律動。當你使生活順應此流動時,掙扎將消失,明晰將重現。
無為之道
Wu Wei 意指「無為而治」。它並不是指懶惰;而是指在適當的時機行動,無需強求結果。就像水手利用風力一樣,停止逆流而行,你將走得更遠。
如何使用此資料庫
這81句詩是用來感受的,而不只是閱讀。請勿一次讀完。請從下方選擇今天吸引你的其中一塊,閱讀它,深呼吸,讓其中的智慧如泡茶般在你心中沉澱。

"深奧的智慧,為現代生活簡化呈現。我們相信智慧應如水般流動——清晰且觸手可及。"

我們創造了網路上最容易接近、易於理解的解釋。沒有謎題,只有清晰明瞭。
The 81 Verses
Verse 1
Wisdom of Chapter 1 Read Now
Verse 2
Wisdom of Chapter 2 Read Now
Verse 3
Wisdom of Chapter 3 Read Now
Verse 4
Wisdom of Chapter 4 Read Now
Verse 5
Wisdom of Chapter 5 Read Now
Verse 6
Wisdom of Chapter 6 Read Now
Verse 7
Wisdom of Chapter 7 Read Now
Verse 8
Wisdom of Chapter 8 Read Now
Verse 9
Wisdom of Chapter 9 Read Now
Verse 10
Wisdom of Chapter 10 Read Now
Verse 11
Wisdom of Chapter 11 Read Now
Verse 12
Wisdom of Chapter 12 Read Now
Verse 13
Wisdom of Chapter 13 Read Now
Verse 14
Wisdom of Chapter 14 Read Now
Verse 15
Wisdom of Chapter 15 Read Now
Verse 16
Wisdom of Chapter 16 Read Now
Verse 17
Wisdom of Chapter 17 Read Now
Verse 18
Wisdom of Chapter 18 Read Now
Verse 19
Wisdom of Chapter 19 Read Now
Verse 20
Wisdom of Chapter 20 Read Now
Verse 21
Wisdom of Chapter 21 Read Now
Verse 22
Wisdom of Chapter 22 Read Now
Verse 23
Wisdom of Chapter 23 Read Now
Verse 24
Wisdom of Chapter 24 Read Now
Verse 25
Wisdom of Chapter 25 Read Now
Verse 26
Wisdom of Chapter 26 Read Now
Verse 27
Wisdom of Chapter 27 Read Now
Verse 28
Wisdom of Chapter 28 Read Now
Verse 29
Wisdom of Chapter 29 Read Now
Verse 30
Wisdom of Chapter 30 Read Now
Verse 31
Wisdom of Chapter 31 Read Now
Verse 32
Wisdom of Chapter 32 Read Now
Verse 33
Wisdom of Chapter 33 Read Now
Verse 34
Wisdom of Chapter 34 Read Now
Verse 35
Wisdom of Chapter 35 Read Now
Verse 36
Wisdom of Chapter 36 Read Now
Verse 37
Wisdom of Chapter 37 Read Now
Verse 38
Wisdom of Chapter 38 Read Now
Verse 39
Wisdom of Chapter 39 Read Now
Verse 40
Wisdom of Chapter 40 Read Now
Verse 41
Wisdom of Chapter 41 Read Now
Verse 42
Wisdom of Chapter 42 Read Now
Verse 43
Wisdom of Chapter 43 Read Now
Verse 44
Wisdom of Chapter 44 Read Now
Verse 45
Wisdom of Chapter 45 Read Now
Verse 46
Wisdom of Chapter 46 Read Now
Verse 47
Wisdom of Chapter 47 Read Now
Verse 48
Wisdom of Chapter 48 Read Now
Verse 49
Wisdom of Chapter 49 Read Now
Verse 50
Wisdom of Chapter 50 Read Now
Verse 51
Wisdom of Chapter 51 Read Now
Verse 52
Wisdom of Chapter 52 Read Now
Verse 53
Wisdom of Chapter 53 Read Now
Verse 54
Wisdom of Chapter 54 Read Now
Verse 55
Wisdom of Chapter 55 Read Now
Verse 56
Wisdom of Chapter 56 Read Now
Verse 57
Wisdom of Chapter 57 Read Now
Verse 58
Wisdom of Chapter 58 Read Now
Verse 59
Wisdom of Chapter 59 Read Now
Verse 60
Wisdom of Chapter 60 Read Now
Verse 61
Wisdom of Chapter 61 Read Now
Verse 62
Wisdom of Chapter 62 Read Now
Verse 63
Wisdom of Chapter 63 Read Now
Verse 64
Wisdom of Chapter 64 Read Now
Verse 65
Wisdom of Chapter 65 Read Now
Verse 66
Wisdom of Chapter 66 Read Now
Verse 67
Wisdom of Chapter 67 Read Now
Verse 68
Wisdom of Chapter 68 Read Now
Verse 69
Wisdom of Chapter 69 Read Now
Verse 70
Wisdom of Chapter 70 Read Now
Verse 71
Wisdom of Chapter 71 Read Now
Verse 72
Wisdom of Chapter 72 Read Now
Verse 73
Wisdom of Chapter 73 Read Now
Verse 74
Wisdom of Chapter 74 Read Now
Verse 75
Wisdom of Chapter 75 Read Now
Verse 76
Wisdom of Chapter 76 Read Now
Verse 77
Wisdom of Chapter 77 Read Now
Verse 78
Wisdom of Chapter 78 Read Now
Verse 79
Wisdom of Chapter 79 Read Now
Verse 80
Wisdom of Chapter 80 Read Now
Verse 81
Wisdom of Chapter 81 Read Now