道德經

第五十四章
道德經原文
善建者不拔,善抱者不脫,
子孫以祭祀不輟。
修之於身,其德乃真;
修之於家,其德乃餘;
修之於鄉,其德乃長;
修之於國,其德乃豐;
修之於天下,其德乃普。
故以身觀身,以家觀家,
以鄉觀鄉,以國觀國,
以天下觀天下。
吾何以知天下然哉?以此。
Shàn jiàn zhě bù bá, shàn bào zhě bù tuō, zǐ sūn yǐ jì sì bù chuò. Xiū zhī yú shēn, qí dé nǎi zhēn; xiū zhī yú jiā, qí dé nǎi yú; xiū zhī yú xiāng, qí dé nǎi zhǎng; xiū zhī yú guó, qí dé nǎi fēng; xiū zhī yú tiān xià, qí dé nǎi pǔ. Gù yǐ shēn guān shēn, yǐ jiā guān jiā, yǐ xiāng guān xiāng, yǐ guó guān guó, yǐ tiān xià guān tiān xià. Wú hé yǐ zhī tiān xià rán zāi? Yǐ cǐ.
白話譯文

善於建樹的人,其功業不會被拔除;善於持守的人,其成果不會脫落;子孫因此能祭祀不絕,代代相傳。

將這種道修之於自身,其德行就會純真;
修之於家庭,其德行就會有餘慶;
修之於鄉里,其德行就會崇高長久;
修之於國家,其德行就會豐碩盛大;
修之於天下,其德行就會普及無礙。

所以,要透過自身來觀察自身,透過家庭來觀察家庭,透過鄉里來觀察鄉里,透過國家來觀察國家,透過天下來觀察天下。
我怎麼知道天下的情況是這樣的呢?就是用這種「以觀觀之」的方法。

深度智慧
1. 紮根與傳承 (Roots and Legacy)

老子在開篇提出了一個深刻的隱喻:「善建者不拔」。這不僅僅是在談論建築或種樹,更是在探討生命中什麼才是永恆的。世人往往追求外在的功名利祿,認為這就是成就,但這些如同插在沙灘上的花朵,潮水一來便消失無蹤。真正的「善建」,是建立在「道」的基礎上,順應自然規律與人性本質。當一個人的信念與行為深深紮根於良知與真理之中,這種力量便具備了強大的韌性,任何外在的風雨都無法將其拔除。同樣地,「善抱」並非死命抓緊不放,而是像母親抱著嬰兒般,以慈愛與柔和的方式守護著核心價值。這種內在的德行積累,能夠超越個體生命的長度,形成一種精神遺產,讓後代子孫發自內心地傳承與紀念(祭祀不輟)。這告訴我們,唯有那些符合「道」的創造,才具有穿越時間的生命力。

2. 同心圓的修煉 (Concentric Cultivation)

這段經文描繪了一幅宏偉的道德同心圓圖景。修行的次序至關重要:由內而外,從近及遠。一切變革的核心在於「修身」,這是原點。如果一個人連自己的身心都無法安頓,其德行就是虛假的(不真),更遑論去影響他人。當個人的修養達到「真」的境界,這種能量便會自然溢出,潤澤家庭,使家庭和睦有餘(乃餘)。接著,這股正向的能量繼續擴散至社區(鄉)、國家(國),最終普及天下。這與現代人常犯的錯誤相反——我們常試圖改變世界,卻忽略了改變自己;試圖整頓社會,卻連家庭都經營不好。老子提醒我們,影響力不是靠權力強加的,而是德行自然的流露與延伸。就像一盞燈,只有自己先亮了,光芒才能照亮周圍的黑暗。這種層層遞進的修煉,確保了社會進步的根基是穩固而真實的。

3. 全息的洞察力 (Holographic Insight)

「以觀觀之」是道家極為重要的一種認識論與方法論。它打破了主觀與客觀的對立,強調「全息」的視角。要了解天下的大勢,不必迷信複雜的理論或遠處的消息,只需觀察身邊最微小的事物。因為「道」在萬物中的運作規律是一致的。觀察一個人的修養,可以推知其家庭的氛圍;觀察一個家庭的價值觀,可以推知社區的風氣;觀察一個國家的治理模式,可以推知天下的興衰。這是一種「見微知著」的智慧。當我們困惑於宏觀局勢的混亂時,老子教導我們回歸微觀的檢視。透過對當下、對局部、對自身的深刻洞察,我們就能掌握整體的脈絡。這是一種直觀的智慧,讓我們在紛亂的資訊中,能迅速抓住事物的本質與核心,而不被表象所迷惑。

生活應用
案例一:工程師的自我迭代

問題:在競爭激烈的台灣科技產業中,許多專業人士陷入了「唯績效論」的焦慮。他們日夜加班,追求職稱的快速晉升與薪資的翻倍,卻往往忽略了身心健康的根基。這種向外抓取的生活方式,如同無根之木,一旦面臨產業轉型、裁員潮或健康崩潰,整個人生便會瞬間坍塌,隨時可能被環境的變動連根拔起。

道家解方:道家建議「修之於身,其德乃真」。職場人士應將焦點從外在的職位競爭,轉回內在的專業與心性修煉。建立屬於自己的核心競爭力(善建),並保持對工作的熱情與初衷(善抱)。這意味著要像台積電的工程師一樣,專注於每一個製程細節的精進,同時也要照顧好自己的身心平衡。當你的價值是建立在紮實的實力與穩定的心性上,而非外在的頭銜時,你便擁有了「不拔」的韌性。

案例二:疏離的現代家庭

問題:現代家庭常面臨「空巢」或「疏離」的危機。父母拼命賺錢給孩子最好的物質生活,補習、才藝班填滿了行程,卻鮮少有高品質的陪伴與心靈交流。家長用權威(名)來管教,而非用德行來感化。這種家庭關係建立在物質與控制上,而非情感與尊重上。結果往往是孩子成年後與父母形同陌路,家庭失去了凝聚力,傳統的孝道與家族精神也隨之斷裂。

道家解方:應用「修之於家,其德乃餘」的智慧。家長應先成為孩子的榜樣,透過自身的言行舉止來展現修養,而非僅是口頭教訓。創造家庭的「儀式感」,如每週固定的家庭晚餐或分享時間,讓愛與關懷在互動中流動。當父母懂得「善抱」——即溫柔地接納與支持孩子,而非強硬地控制,孩子自然會對家庭產生歸屬感與榮譽感。這種深厚的情感連結,才是家族精神能夠代代相傳的關鍵。

案例三:中小企業的轉型焦慮

問題:許多中小企業主在擴張過程中,容易陷入「好大喜功」的陷阱。看到市場熱點就盲目跟風,忽視了企業內部的文化建設與人才培育。領導者往往只看重財務報表上的數字(國之利),卻看不見員工的向心力與道德風險(國之德)。這種「頭重腳輕」的發展模式,使得企業在面臨市場風暴時,內部容易分崩離析,導致人才流失,企業無法長久經營。

道家解方:領導者應採取「以國觀國」的策略,回歸企業治理的本質。首先要「修之於鄉(團隊)」,建立以誠信、共好為核心的企業文化。領導者需像園丁一樣,細心培育組織的土壤,讓員工在其中能獲得成長與尊重。透過觀察基層員工的狀態與客戶的真實反饋,來檢視企業的健康程度。當企業內部的德行累積到「豐」盛的程度,品牌聲譽自然會遠播,業務也會隨之穩健成長。

道德經

智慧圖書館

初學者的道教入門指南

《道德經》(道與德之書)是古代智慧的基本典籍。全書由81章簡短的詩意篇章組成,並非像小說般閱讀,而是像品茗般細細體會。它探討了「道」的本質──宇宙中本質且無法命名的氣流。

什麼是道?
將道(Tao)視為宇宙的「流動」。它不是一位需供奉的神明,而是萬物背後的自然律動。當你使生活順應此流動時,掙扎將消失,明晰將重現。
無為之道
Wu Wei 意指「無為而治」。它並不是指懶惰;而是指在適當的時機行動,無需強求結果。就像水手利用風力一樣,停止逆流而行,你將走得更遠。
如何使用此資料庫
這81句詩是用來感受的,而不只是閱讀。請勿一次讀完。請從下方選擇今天吸引你的其中一塊,閱讀它,深呼吸,讓其中的智慧如泡茶般在你心中沉澱。

"深奧的智慧,為現代生活簡化呈現。我們相信智慧應如水般流動——清晰且觸手可及。"

我們創造了網路上最容易接近、易於理解的解釋。沒有謎題,只有清晰明瞭。
The 81 Verses
Verse 1
Wisdom of Chapter 1 Read Now
Verse 2
Wisdom of Chapter 2 Read Now
Verse 3
Wisdom of Chapter 3 Read Now
Verse 4
Wisdom of Chapter 4 Read Now
Verse 5
Wisdom of Chapter 5 Read Now
Verse 6
Wisdom of Chapter 6 Read Now
Verse 7
Wisdom of Chapter 7 Read Now
Verse 8
Wisdom of Chapter 8 Read Now
Verse 9
Wisdom of Chapter 9 Read Now
Verse 10
Wisdom of Chapter 10 Read Now
Verse 11
Wisdom of Chapter 11 Read Now
Verse 12
Wisdom of Chapter 12 Read Now
Verse 13
Wisdom of Chapter 13 Read Now
Verse 14
Wisdom of Chapter 14 Read Now
Verse 15
Wisdom of Chapter 15 Read Now
Verse 16
Wisdom of Chapter 16 Read Now
Verse 17
Wisdom of Chapter 17 Read Now
Verse 18
Wisdom of Chapter 18 Read Now
Verse 19
Wisdom of Chapter 19 Read Now
Verse 20
Wisdom of Chapter 20 Read Now
Verse 21
Wisdom of Chapter 21 Read Now
Verse 22
Wisdom of Chapter 22 Read Now
Verse 23
Wisdom of Chapter 23 Read Now
Verse 24
Wisdom of Chapter 24 Read Now
Verse 25
Wisdom of Chapter 25 Read Now
Verse 26
Wisdom of Chapter 26 Read Now
Verse 27
Wisdom of Chapter 27 Read Now
Verse 28
Wisdom of Chapter 28 Read Now
Verse 29
Wisdom of Chapter 29 Read Now
Verse 30
Wisdom of Chapter 30 Read Now
Verse 31
Wisdom of Chapter 31 Read Now
Verse 32
Wisdom of Chapter 32 Read Now
Verse 33
Wisdom of Chapter 33 Read Now
Verse 34
Wisdom of Chapter 34 Read Now
Verse 35
Wisdom of Chapter 35 Read Now
Verse 36
Wisdom of Chapter 36 Read Now
Verse 37
Wisdom of Chapter 37 Read Now
Verse 38
Wisdom of Chapter 38 Read Now
Verse 39
Wisdom of Chapter 39 Read Now
Verse 40
Wisdom of Chapter 40 Read Now
Verse 41
Wisdom of Chapter 41 Read Now
Verse 42
Wisdom of Chapter 42 Read Now
Verse 43
Wisdom of Chapter 43 Read Now
Verse 44
Wisdom of Chapter 44 Read Now
Verse 45
Wisdom of Chapter 45 Read Now
Verse 46
Wisdom of Chapter 46 Read Now
Verse 47
Wisdom of Chapter 47 Read Now
Verse 48
Wisdom of Chapter 48 Read Now
Verse 49
Wisdom of Chapter 49 Read Now
Verse 50
Wisdom of Chapter 50 Read Now
Verse 51
Wisdom of Chapter 51 Read Now
Verse 52
Wisdom of Chapter 52 Read Now
Verse 53
Wisdom of Chapter 53 Read Now
Verse 54
Wisdom of Chapter 54 Read Now
Verse 55
Wisdom of Chapter 55 Read Now
Verse 56
Wisdom of Chapter 56 Read Now
Verse 57
Wisdom of Chapter 57 Read Now
Verse 58
Wisdom of Chapter 58 Read Now
Verse 59
Wisdom of Chapter 59 Read Now
Verse 60
Wisdom of Chapter 60 Read Now
Verse 61
Wisdom of Chapter 61 Read Now
Verse 62
Wisdom of Chapter 62 Read Now
Verse 63
Wisdom of Chapter 63 Read Now
Verse 64
Wisdom of Chapter 64 Read Now
Verse 65
Wisdom of Chapter 65 Read Now
Verse 66
Wisdom of Chapter 66 Read Now
Verse 67
Wisdom of Chapter 67 Read Now
Verse 68
Wisdom of Chapter 68 Read Now
Verse 69
Wisdom of Chapter 69 Read Now
Verse 70
Wisdom of Chapter 70 Read Now
Verse 71
Wisdom of Chapter 71 Read Now
Verse 72
Wisdom of Chapter 72 Read Now
Verse 73
Wisdom of Chapter 73 Read Now
Verse 74
Wisdom of Chapter 74 Read Now
Verse 75
Wisdom of Chapter 75 Read Now
Verse 76
Wisdom of Chapter 76 Read Now
Verse 77
Wisdom of Chapter 77 Read Now
Verse 78
Wisdom of Chapter 78 Read Now
Verse 79
Wisdom of Chapter 79 Read Now
Verse 80
Wisdom of Chapter 80 Read Now
Verse 81
Wisdom of Chapter 81 Read Now