道德經

第七十七章
原文
天之道,其猶張弓與?
高者抑之,下者舉之;
有餘者損之,不足者補之。
天之道,損有餘而補不足。
人之道則不然,損不足以奉有餘。
孰能有餘以奉天下?唯有道者。
是以聖人為而不恃,功成而不處,其不欲見賢。
Tiān zhī dào, qí yóu zhāng gōng yǔ? Gāo zhě yì zhī, xià zhě jǔ zhī; Yǒu yú zhě sǔn zhī, bù zú zhě bǔ zhī.
白話譯文

天道的運行,豈不像拉弓射箭一樣嗎?
弦高了就壓低它,弦低了就抬高它;
拉得過滿就減損它,拉得不足就補充它。

天道的法則,是減損有餘來補充不足。
人道卻不是這樣,反而是損害不足的來奉養有餘的。

誰能夠把自己的有餘拿來奉獻給天下?只有得道的人。
因此聖人有所作為卻不自恃其能,功業成就卻不居功自傲,他不願意顯示自己的賢能。

深層智慧
一、天道的自然平衡機制

天道如同張弓,自然而然地調節著宇宙間的平衡。老子以拉弓為喻,揭示了自然界最根本的運作法則:過高者必降,過低者必升,有餘者自損,不足者自補。這不是人為的干預,而是天地間固有的調節機制。就像四季更迭,寒暑往來,盛極必衰,否極泰來,都是這種自然平衡的展現。天道不偏私,不刻意,卻能讓萬物各得其所。這種智慧告訴我們,真正的和諧不是強制的均等,而是動態的平衡。當我們觀察自然生態系統,會發現物種之間、環境與生物之間,都在進行著這種微妙的調節。例如,森林中樹木過於茂密時,陽光無法照射地面,幼苗難以生長,最終老樹倒下,為新生命騰出空間。又如潮汐漲落,月圓月缺,都體現著這種「損有餘而補不足」的天道運行。

二、人道與天道的背離

人道與天道最大的差異,在於人類社會往往違背自然平衡的法則。老子一針見血地指出:人之道「損不足以奉有餘」,這是對社會不公的深刻批判。在人類社會中,權力、財富、資源往往向少數人集中,弱者的利益被剝奪來滿足強者的慾望。這種違背天道的運作方式,最終會導致社會失衡、矛盾激化。儒家講「不患寡而患不均」,與老子此處的思想有異曲同工之妙。當社會過度傾斜,貧富懸殊加劇,就像弓弦拉得過緊,終將斷裂。歷史上無數朝代的興衰更替,都印證了這個道理。例如,秦朝的暴政橫徵暴斂,損民以奉君,最終二世而亡。又如明末的土地兼併,富者田連阡陌,貧者無立錐之地,終致民變四起。現代社會中,這種背離天道的現象依然存在,需要我們深刻反思。

三、聖人的無為而治

真正的聖人效法天道,以「有餘奉天下」的精神行事。他們不是不作為,而是「為而不恃」——有所作為卻不依仗自己的能力;「功成而不處」——成就了功業卻不居功自傲;「不欲見賢」——不願意炫耀自己的賢能。這種境界超越了一般人的名利追求,回歸到天道的自然無私。聖人就像天地一樣,默默地滋養萬物而不求回報。他們將自己的才能、財富、智慧用來服務眾生,而不是用來彰顯自我。這種精神在中國傳統文化中被稱為「厚德載物」。例如,大禹治水三過家門而不入,只為天下蒼生;范仲淹「先天下之憂而憂,後天下之樂而樂」,都是這種精神的體現。在現代社會,真正的領導者也應具備這種品格:服務而非統治,奉獻而非索取,成就他人而非彰顯自我。唯有如此,才能與天道相合,實現真正的和諧與永續。

生活應用
案例一:企業家的財富再分配

問題情境:台灣某科技業企業家事業有成,累積了巨額財富。他看到社會上貧富差距日益擴大,偏鄉教育資源匱乏,許多孩子因家境困難而失去學習機會。他開始思考:自己的財富是否只為個人享受?如何才能讓這些資源發揮更大的社會價值?他面臨著是繼續累積財富,還是將有餘回饋社會的抉擇。

道家智慧應用:他領悟到天道「損有餘而補不足」的法則,決定成立教育基金會,將部分財富用於資助偏鄉學童、建立圖書館、培訓師資。他效法聖人「為而不恃,功成而不處」的精神,不在學校掛名,不要求回報,只是默默支持。幾年後,許多受助學生考上理想學校,改變了人生軌跡。他發現,財富的真正價值不在於擁有多少,而在於能夠幫助多少人。這種「有餘以奉天下」的實踐,不僅平衡了社會資源,也讓他的生命更有意義,內心獲得真正的富足與平安。

案例二:主管的謙退之道

問題情境:一位部門主管帶領團隊完成了重要專案,為公司創造巨大效益。在慶功會上,高層主管盛讚他的領導能力,媒體也想採訪報導。他的同事建議他趁機爭取升遷,展現自己的才能。但他內心猶豫:如果過度彰顯自己,會不會忽略了團隊成員的貢獻?如何在獲得肯定與保持謙遜之間取得平衡?

道家智慧應用:他想起老子「功成而不處,不欲見賢」的教誨,決定在慶功會上將功勞歸於團隊,詳細說明每位成員的貢獻,婉拒個人專訪。他將獎金平均分配給團隊,自己只取應得的部分。這種做法反而贏得了更多尊重,團隊成員更加凝聚,願意追隨他。他明白,真正的領導不是突顯自己有多優秀,而是讓團隊每個人都能發光。如同天道運行,不居功、不自恃,卻能成就萬物。這種「為而不恃」的領導風格,創造了更和諧的工作氛圍,也為他未來的發展奠定了更穩固的基礎。

案例三:家庭資源的平衡分配

問題情境:一個家庭中,大兒子學業優異,父母投入大量資源栽培他補習、學才藝;小女兒成績普通,興趣在藝術創作,卻常被忽視。父母認為應該把資源集中在「有潛力」的孩子身上,才能獲得最大回報。但小女兒逐漸變得自卑退縮,親子關係也出現裂痕。父母開始反思:這樣的資源分配真的公平嗎?

道家智慧應用:父母學習天道「損有餘而補不足」的智慧,重新審視對孩子的投入。他們發現,每個孩子都有獨特的天賦,不應該用單一標準衡量。於是調整資源分配,在維持大兒子學習的同時,也支持小女兒的藝術發展,給予她同等的關注與鼓勵。他們不再只看成績,而是看見每個孩子的需要。幾年後,大兒子如願進入理想大學,小女兒也在藝術領域嶄露頭角,更重要的是,兩個孩子都感受到父母平等的愛,家庭關係更加和諧。這個案例印證了:真正的平衡不是齊頭式的平等,而是根據每個人的需要給予適當的支持,如同天道調節萬物,各得其所。

道德經

智慧圖書館

初學者的道教入門指南

《道德經》(道與德之書)是古代智慧的基本典籍。全書由81章簡短的詩意篇章組成,並非像小說般閱讀,而是像品茗般細細體會。它探討了「道」的本質──宇宙中本質且無法命名的氣流。

什麼是道?
將道(Tao)視為宇宙的「流動」。它不是一位需供奉的神明,而是萬物背後的自然律動。當你使生活順應此流動時,掙扎將消失,明晰將重現。
無為之道
Wu Wei 意指「無為而治」。它並不是指懶惰;而是指在適當的時機行動,無需強求結果。就像水手利用風力一樣,停止逆流而行,你將走得更遠。
如何使用此資料庫
這81句詩是用來感受的,而不只是閱讀。請勿一次讀完。請從下方選擇今天吸引你的其中一塊,閱讀它,深呼吸,讓其中的智慧如泡茶般在你心中沉澱。

"深奧的智慧,為現代生活簡化呈現。我們相信智慧應如水般流動——清晰且觸手可及。"

我們創造了網路上最容易接近、易於理解的解釋。沒有謎題,只有清晰明瞭。
The 81 Verses
Verse 1
Wisdom of Chapter 1 Read Now
Verse 2
Wisdom of Chapter 2 Read Now
Verse 3
Wisdom of Chapter 3 Read Now
Verse 4
Wisdom of Chapter 4 Read Now
Verse 5
Wisdom of Chapter 5 Read Now
Verse 6
Wisdom of Chapter 6 Read Now
Verse 7
Wisdom of Chapter 7 Read Now
Verse 8
Wisdom of Chapter 8 Read Now
Verse 9
Wisdom of Chapter 9 Read Now
Verse 10
Wisdom of Chapter 10 Read Now
Verse 11
Wisdom of Chapter 11 Read Now
Verse 12
Wisdom of Chapter 12 Read Now
Verse 13
Wisdom of Chapter 13 Read Now
Verse 14
Wisdom of Chapter 14 Read Now
Verse 15
Wisdom of Chapter 15 Read Now
Verse 16
Wisdom of Chapter 16 Read Now
Verse 17
Wisdom of Chapter 17 Read Now
Verse 18
Wisdom of Chapter 18 Read Now
Verse 19
Wisdom of Chapter 19 Read Now
Verse 20
Wisdom of Chapter 20 Read Now
Verse 21
Wisdom of Chapter 21 Read Now
Verse 22
Wisdom of Chapter 22 Read Now
Verse 23
Wisdom of Chapter 23 Read Now
Verse 24
Wisdom of Chapter 24 Read Now
Verse 25
Wisdom of Chapter 25 Read Now
Verse 26
Wisdom of Chapter 26 Read Now
Verse 27
Wisdom of Chapter 27 Read Now
Verse 28
Wisdom of Chapter 28 Read Now
Verse 29
Wisdom of Chapter 29 Read Now
Verse 30
Wisdom of Chapter 30 Read Now
Verse 31
Wisdom of Chapter 31 Read Now
Verse 32
Wisdom of Chapter 32 Read Now
Verse 33
Wisdom of Chapter 33 Read Now
Verse 34
Wisdom of Chapter 34 Read Now
Verse 35
Wisdom of Chapter 35 Read Now
Verse 36
Wisdom of Chapter 36 Read Now
Verse 37
Wisdom of Chapter 37 Read Now
Verse 38
Wisdom of Chapter 38 Read Now
Verse 39
Wisdom of Chapter 39 Read Now
Verse 40
Wisdom of Chapter 40 Read Now
Verse 41
Wisdom of Chapter 41 Read Now
Verse 42
Wisdom of Chapter 42 Read Now
Verse 43
Wisdom of Chapter 43 Read Now
Verse 44
Wisdom of Chapter 44 Read Now
Verse 45
Wisdom of Chapter 45 Read Now
Verse 46
Wisdom of Chapter 46 Read Now
Verse 47
Wisdom of Chapter 47 Read Now
Verse 48
Wisdom of Chapter 48 Read Now
Verse 49
Wisdom of Chapter 49 Read Now
Verse 50
Wisdom of Chapter 50 Read Now
Verse 51
Wisdom of Chapter 51 Read Now
Verse 52
Wisdom of Chapter 52 Read Now
Verse 53
Wisdom of Chapter 53 Read Now
Verse 54
Wisdom of Chapter 54 Read Now
Verse 55
Wisdom of Chapter 55 Read Now
Verse 56
Wisdom of Chapter 56 Read Now
Verse 57
Wisdom of Chapter 57 Read Now
Verse 58
Wisdom of Chapter 58 Read Now
Verse 59
Wisdom of Chapter 59 Read Now
Verse 60
Wisdom of Chapter 60 Read Now
Verse 61
Wisdom of Chapter 61 Read Now
Verse 62
Wisdom of Chapter 62 Read Now
Verse 63
Wisdom of Chapter 63 Read Now
Verse 64
Wisdom of Chapter 64 Read Now
Verse 65
Wisdom of Chapter 65 Read Now
Verse 66
Wisdom of Chapter 66 Read Now
Verse 67
Wisdom of Chapter 67 Read Now
Verse 68
Wisdom of Chapter 68 Read Now
Verse 69
Wisdom of Chapter 69 Read Now
Verse 70
Wisdom of Chapter 70 Read Now
Verse 71
Wisdom of Chapter 71 Read Now
Verse 72
Wisdom of Chapter 72 Read Now
Verse 73
Wisdom of Chapter 73 Read Now
Verse 74
Wisdom of Chapter 74 Read Now
Verse 75
Wisdom of Chapter 75 Read Now
Verse 76
Wisdom of Chapter 76 Read Now
Verse 77
Wisdom of Chapter 77 Read Now
Verse 78
Wisdom of Chapter 78 Read Now
Verse 79
Wisdom of Chapter 79 Read Now
Verse 80
Wisdom of Chapter 80 Read Now
Verse 81
Wisdom of Chapter 81 Read Now