道德經

第七十三章
Original Text
勇於敢則殺,勇於不敢則活。
此兩者,或利或害。
天之所惡,孰知其故?
是以聖人猶難之。
天之道,不爭而善勝,
不言而善應,不召而自來,
繟然而善謀。
天網恢恢,疏而不失。
Yǒng yú gǎn zé shā, yǒng yú bù gǎn zé huó. Cǐ liǎng zhě, huò lì huò hài. Tiān zhī suǒ wù, shú zhī qí gù? Shì yǐ shèng rén yóu nán zhī. Tiān zhī dào, bù zhēng ér shàn shèng, bù yán ér shàn yìng, bù zhào ér zì lái, chǎn rán ér shàn móu. Tiān wǎng huī huī, shū ér bù shī.
English Translation

勇於果敢妄為則招致殺身之禍,勇於謹慎不妄為則得以保全性命。
這兩種勇氣,一個有利,一個有害。

天道所厭惡的,誰能知道其中的緣故?
因此即使是聖人,對此也感到困難。

天道的運行,不與萬物相爭卻善於取勝,
不言語卻善於回應,不召喚而萬物自來,
坦然寬緩卻善於謀劃。
天網廣大無邊,網眼雖疏,卻無一遺漏。

Deep Wisdom
1. 勇敢的悖論:真勇在於知所不為

真正的勇氣不在於敢作敢為,而在於懂得收斂與克制。老子揭示了一個深刻的矛盾:魯莽的勇敢往往導致毀滅,而謹慎的勇氣反而帶來生機。這與儒家「勇而無禮則亂」的思想相呼應,強調智慧的節制。在現代社會,我們常將果斷行動視為勇氣的象徵,卻忽略了「不敢」背後需要更大的自制力。就像武術大師懂得何時出拳,更懂得何時收手;企業家知道何時擴張,更要明白何時守成。這種「勇於不敢」需要對天道的深刻理解,需要超越自我證明的衝動。例如,在投資市場中,真正的高手不是頻繁交易者,而是懂得等待時機、敢於不出手的人。又如在人際衝突中,能夠克制反擊的衝動,選擇沉默或退讓,往往需要比爆發更大的勇氣。這就是老子所說的「柔弱勝剛強」的具體體現。

2. 天道的運作:無為而無不為的智慧

天道以不爭、不言、不召的方式運行,卻達到最完美的結果。老子用四個「不」字描繪出宇宙運行的根本法則:不爭而善勝,不言而善應,不召而自來,繟然而善謀。這與佛教的因果法則、儒家的「天行健,君子以自強不息」有異曲同工之妙。天道不需要刻意競爭,因為它本身就是最高的秩序;不需要言語說明,因為萬物自然感應;不需要召喚,因為一切依循自然規律而來;看似緩慢鬆弛,實則包含最精密的安排。這就像台灣的四季更迭,從不宣告卻準時到來;像日月星辰的運轉,無聲無息卻分毫不差。在人事上,真正的領導者也是如此:不需要時刻發號施令,卻能讓團隊自動運轉;不需要事事親為,卻能掌握全局。例如台積電的企業文化,強調制度而非個人英雄主義,讓每個環節自然協作。又如傳統書院的教育,老師不強迫灌輸,學生卻自發求知。

3. 天網恢恢:因果業報的必然性

「天網恢恢,疏而不失」是道家對宇宙正義最精煉的表述。天網看似寬疏,實則無一遺漏,這與佛教的因果報應、儒家的「獲罪於天,無所禱也」形成三教共識。這個「網」不是外在的懲罰機制,而是事物內在的因果邏輯。它不依賴人為的監督,卻比任何法律都更嚴密;它不立即顯現,卻終將水落石出。在台灣社會,我們常說「舉頭三尺有神明」,這不是迷信,而是對自然法則的敬畏。商場上的不義之財,終會以各種形式償還;人際間的虧欠,遲早要補償。這個道理在現代科學中也得到印證:生態系統的破壞必然反噬人類,社會不公必然引發動盪。例如食安問題,黑心廠商以為神不知鬼不覺,最終卻身敗名裂;又如職場霸凌,施暴者可能一時得意,但終將失去人心,孤立無援。天網的「疏」是給人自新的空間,「不失」則是對公義的保證,這正是道家慈悲與嚴肅並存的智慧。

Life Application
案例一:企業決策中的謹慎勇氣

問題情境:一位科技公司的執行長面臨擴張抉擇。市場熱潮正盛,競爭對手紛紛大舉投資新領域,董事會施壓要求跟進。但執行長察覺到產業泡沫的跡象,內心猶豫是否該「勇於敢」地跟隨潮流,還是「勇於不敢」地保持克制。若跟進失敗將重創公司,但不跟進可能錯失機會,更會被批評為保守怯懦。這種兩難正是「或利或害」的具體體現。

道家的解方:真正的勇氣在於違逆眾人期待,堅守對天道的洞察。執行長選擇「勇於不敢」,拒絕盲目擴張,反而專注於既有優勢的深耕。一年後,產業泡沫破裂,跟風的競爭者紛紛陷入困境,而這家公司因保持穩健而成為少數倖存者,甚至趁機收購優質資產。這正是「不爭而善勝」的體現:不與市場瘋狂競爭,卻在長遠中取得勝利。執行長事後說:「當時最難的不是做決定,而是承受不作為的壓力。但天道自有其節奏,我們只需順應而非強求。」這個案例印證了老子的智慧:真勇不在於敢作敢為,而在於知所不為。

案例二:人際衝突中的不言之應

問題情境:一位中學老師遭到家長在社群媒體上的不實指控,說她偏心對待學生。指控迅速發酵,其他家長紛紛轉發評論,輿論壓力巨大。老師的朋友建議她立即發文反擊,澄清事實,甚至提告捍衛名譽。但老師內心掙扎:若激烈回應,可能陷入口水戰,讓事態擴大;若保持沉默,又擔心被視為默認,影響教學威信。這正是「勇於敢則殺,勇於不敢則活」的現代版困境。

道家的解方:老師選擇「不言而善應」的策略。她沒有公開回應,而是私下與該家長真誠溝通,了解其真正的擔憂,並邀請所有家長參與班級活動,讓他們親眼見證教學實況。三個月後,真相自然浮現:原來是該學生為逃避責任而向家長撒謊。其他家長看到老師的用心與公正,反而更加信任她,當初的指控者也主動道歉。這正是「天網恢恢,疏而不失」的體現:老師沒有急於辯解,卻讓時間和事實說話;沒有召喚支持,卻贏得更深的信任。她事後反思:「若當時我激烈反擊,即使贏了口舌,也會失去人心。天道自會還我清白,我只需守住本分。」

案例三:投資理財中的天網智慧

問題情境:一位年輕投資人在股市中頻繁操作,追逐短線熱點,初期小有斬獲,便更加大膽。他看到朋友透過高風險投資快速致富,內心焦慮,覺得自己太過保守。於是開始使用槓桿、追高殺低,甚至借貸投資,展現「勇於敢」的姿態。但市場突然反轉,他不僅賠光獲利,還背負債務。這時他才驚覺,自己違背了「天之所惡」——貪婪與躁進。

道家的解方:在慘痛教訓後,他重新學習「勇於不敢」的智慧。他不再追逐市場熱點,而是建立長期穩健的投資組合,學會等待而非強求。他明白「天之道,不爭而善勝」——市場有其自然規律,不需要時刻搏鬥,只需順應趨勢。五年後,他不僅還清債務,還累積了可觀財富,而當年那些激進的朋友,多數已退出市場。他深刻體會到「天網恢恢,疏而不失」:市場看似給予投機者機會,實則終將懲罰違背規律者;看似緩慢的複利成長,實則是最可靠的致富之道。他說:「投資最大的敵人是自己的貪念,最好的策略是敬畏市場、順應天道。」

道德經

智慧圖書館

初學者的道教入門指南

《道德經》(道與德之書)是古代智慧的基本典籍。全書由81章簡短的詩意篇章組成,並非像小說般閱讀,而是像品茗般細細體會。它探討了「道」的本質──宇宙中本質且無法命名的氣流。

什麼是道?
將道(Tao)視為宇宙的「流動」。它不是一位需供奉的神明,而是萬物背後的自然律動。當你使生活順應此流動時,掙扎將消失,明晰將重現。
無為之道
Wu Wei 意指「無為而治」。它並不是指懶惰;而是指在適當的時機行動,無需強求結果。就像水手利用風力一樣,停止逆流而行,你將走得更遠。
如何使用此資料庫
這81句詩是用來感受的,而不只是閱讀。請勿一次讀完。請從下方選擇今天吸引你的其中一塊,閱讀它,深呼吸,讓其中的智慧如泡茶般在你心中沉澱。

"深奧的智慧,為現代生活簡化呈現。我們相信智慧應如水般流動——清晰且觸手可及。"

我們創造了網路上最容易接近、易於理解的解釋。沒有謎題,只有清晰明瞭。
The 81 Verses
Verse 1
Wisdom of Chapter 1 Read Now
Verse 2
Wisdom of Chapter 2 Read Now
Verse 3
Wisdom of Chapter 3 Read Now
Verse 4
Wisdom of Chapter 4 Read Now
Verse 5
Wisdom of Chapter 5 Read Now
Verse 6
Wisdom of Chapter 6 Read Now
Verse 7
Wisdom of Chapter 7 Read Now
Verse 8
Wisdom of Chapter 8 Read Now
Verse 9
Wisdom of Chapter 9 Read Now
Verse 10
Wisdom of Chapter 10 Read Now
Verse 11
Wisdom of Chapter 11 Read Now
Verse 12
Wisdom of Chapter 12 Read Now
Verse 13
Wisdom of Chapter 13 Read Now
Verse 14
Wisdom of Chapter 14 Read Now
Verse 15
Wisdom of Chapter 15 Read Now
Verse 16
Wisdom of Chapter 16 Read Now
Verse 17
Wisdom of Chapter 17 Read Now
Verse 18
Wisdom of Chapter 18 Read Now
Verse 19
Wisdom of Chapter 19 Read Now
Verse 20
Wisdom of Chapter 20 Read Now
Verse 21
Wisdom of Chapter 21 Read Now
Verse 22
Wisdom of Chapter 22 Read Now
Verse 23
Wisdom of Chapter 23 Read Now
Verse 24
Wisdom of Chapter 24 Read Now
Verse 25
Wisdom of Chapter 25 Read Now
Verse 26
Wisdom of Chapter 26 Read Now
Verse 27
Wisdom of Chapter 27 Read Now
Verse 28
Wisdom of Chapter 28 Read Now
Verse 29
Wisdom of Chapter 29 Read Now
Verse 30
Wisdom of Chapter 30 Read Now
Verse 31
Wisdom of Chapter 31 Read Now
Verse 32
Wisdom of Chapter 32 Read Now
Verse 33
Wisdom of Chapter 33 Read Now
Verse 34
Wisdom of Chapter 34 Read Now
Verse 35
Wisdom of Chapter 35 Read Now
Verse 36
Wisdom of Chapter 36 Read Now
Verse 37
Wisdom of Chapter 37 Read Now
Verse 38
Wisdom of Chapter 38 Read Now
Verse 39
Wisdom of Chapter 39 Read Now
Verse 40
Wisdom of Chapter 40 Read Now
Verse 41
Wisdom of Chapter 41 Read Now
Verse 42
Wisdom of Chapter 42 Read Now
Verse 43
Wisdom of Chapter 43 Read Now
Verse 44
Wisdom of Chapter 44 Read Now
Verse 45
Wisdom of Chapter 45 Read Now
Verse 46
Wisdom of Chapter 46 Read Now
Verse 47
Wisdom of Chapter 47 Read Now
Verse 48
Wisdom of Chapter 48 Read Now
Verse 49
Wisdom of Chapter 49 Read Now
Verse 50
Wisdom of Chapter 50 Read Now
Verse 51
Wisdom of Chapter 51 Read Now
Verse 52
Wisdom of Chapter 52 Read Now
Verse 53
Wisdom of Chapter 53 Read Now
Verse 54
Wisdom of Chapter 54 Read Now
Verse 55
Wisdom of Chapter 55 Read Now
Verse 56
Wisdom of Chapter 56 Read Now
Verse 57
Wisdom of Chapter 57 Read Now
Verse 58
Wisdom of Chapter 58 Read Now
Verse 59
Wisdom of Chapter 59 Read Now
Verse 60
Wisdom of Chapter 60 Read Now
Verse 61
Wisdom of Chapter 61 Read Now
Verse 62
Wisdom of Chapter 62 Read Now
Verse 63
Wisdom of Chapter 63 Read Now
Verse 64
Wisdom of Chapter 64 Read Now
Verse 65
Wisdom of Chapter 65 Read Now
Verse 66
Wisdom of Chapter 66 Read Now
Verse 67
Wisdom of Chapter 67 Read Now
Verse 68
Wisdom of Chapter 68 Read Now
Verse 69
Wisdom of Chapter 69 Read Now
Verse 70
Wisdom of Chapter 70 Read Now
Verse 71
Wisdom of Chapter 71 Read Now
Verse 72
Wisdom of Chapter 72 Read Now
Verse 73
Wisdom of Chapter 73 Read Now
Verse 74
Wisdom of Chapter 74 Read Now
Verse 75
Wisdom of Chapter 75 Read Now
Verse 76
Wisdom of Chapter 76 Read Now
Verse 77
Wisdom of Chapter 77 Read Now
Verse 78
Wisdom of Chapter 78 Read Now
Verse 79
Wisdom of Chapter 79 Read Now
Verse 80
Wisdom of Chapter 80 Read Now
Verse 81
Wisdom of Chapter 81 Read Now